فلز یکی از پرکاربردترین متریالها در زندگی و صنایع مختلف است. از وسایل کوچک روزمره و خانگی گرفته تا تجهیزات و ماشنآلات صنعتی، سازههای ساختمانی و… همهجا ردپایی از فلزات دیده میشود. اما یکی از مشکلات همیشگی و رایج که فلز را تهدید میکند، چیزی نیست جز زنگزدگی یا خوردگی. چرا که فلزات در برابر عوامل محیطی بهویژه رطوبت و اکسیژن آسیبپذیر هستند. و در اثر این آسیب، هم ظاهر وسایل خراب و دفرمه میشود و هم طول عمر مفید آنها کاهش مییابد.
به همین دلیل، شناخت روشهای مؤثر برای جلوگیری از زنگزدگی اهمیت فراوانی در حفظ ایمنی، دوام و بهرهوری سازهها دارد. خبر خوب اینکه با چند روش ساده میتوانیم از زنگزدگی جلوگیری کنیم و یا حداقل روند اکسید شدن آن را کند کنیم. در این مقاله از مجله ساختارک، به بررسی این روشها میپردازیم، با ما همراه باشید.
چرا زنگزدگی در فلزات رخ میدهد؟
به بیان ساده، زنگزدگی وقتی اتفاق میافتد که فلز (معمولاً آهن یا فولاد) با اکسیژن و رطوبت هوا در تماس باشد در نتیجه یک واکنش شیمیایی بین اکسیژن و فلز (اکسیژن موجود در رطوبت هوا) رخ میدهد. این واکنش شیمیایی باعث میشود تا لایهای قهوهای یا نارنجیرنگ که همان اکسید فلز است، روی سطح فلز به وجود بیاد.
اگر این روند ادامه پیدا کند، فلز در این چرخه واکنش شیمیایی به دام میافتد و پوسیده میشود و یا در اصطلاحی عامیانهتر خورده میشود. در چنین حالتی مقاومت فلز نیز از بین میرود.
راهکارهای پیشگیری از زنگزدگی
۱. خشک نگه داشتن وسایل
بزرگترین دشمن فلزات رطوبت هواست. بنابراین بعد از شستوشو یا تماس با آب، حتماً سطح وسیله فلزی را با دستمال خشک کنید. برای وسایل بیرونی (که زیر باران و یا در معرض رطوبت هوا هستند)، بهتر است از روکش یا کاور استفاده بشود.
۲. استفاده از رنگ یا پوشش محافظ برای جلوگیری از زنگزدگی
یک لایه رنگ یا پوشش ضدزنگ میتواند مثل یک سپر جلوی نفوذ رطوبت و اکسیژن و در نتیجه واکنش با فلز را بگیرد. رنگهای ضدزنگ مخصوص فلز در بازار موجود هستند. اسپریهای شفاف رنگ جلا نیز موجود است، این اسپریها در عین حال که از فلز در برابر خوردگی محفظت میکنند، بر خلاف ضد زنگ که معمولا قرمز رنگ هستند، ظاهر و رنگ فلز را تغییر نمیدهند.
۳. روغنکاری یا واکس زدن
برای بعضی از وسایل فلزی میتوان از روغن سبک یا واکس مخصوص استفاده کرد. این کار یک لایه نازک محافظ روی فلز ایجاد میکند. به عنوان مثال کمی روغن معدنی یا حتی روغن بچه میتواند مانع زنگ زدگی فلز شود. به طور کلی این روش بیشتر برای وسایلی مناسب است که در فضای بسته و محیط داخلی هستند.
۴. نگهداری در محیط مناسب
همانطور که در بالا نیز اشاره کردیم، دور نگهداشتن وسایل فلزی از رطوبت، بخار و حتی تغییرات شدید دمایی به محافظت از انها و افزایش طول عمر مفیدشان به شدت کمک کننده است. بنابراین اگر وسیله ای را نیاز ندارید در محیطی خشک و خنک نگهداری کنید.
۵. استفاده از آلیاژهای ضدزنگ
در تهیه وسایل فلزی، اگر این امکان را دارید، بهتر است از محصولاتی استفاده کنید که از استیل ضدزنگ (Stainless Steel) یا آلیاژهای مقاوم ساخته شدهاند. این فلزها بهطور طبیعی مقاومت بالاتری در برابر زنگزدگی دارند. به عنوان مثال تمام محصولات و تجهیزات باغ ویلا تولید شده در مجموعه ساختارک همگی در برابر زنگ زدگی مقاوم هستند.
اگر زنگزدگی اتفاق افتاد، چه کنیم؟
سنبادهزدن یا برس سیمی
برای زنگزدگی سطحی، این امکان وجود دارد که با یه سنباده نرم یا برس سیمی لایه زنگ رو پاک کرد. بعد از آن حتماً باید سطح تمیزشده، رنگ یا پوشش داده شود تا از زنگ زدن دوباره آن جلوگیری شود.
سرکه یا لیمو
اسیدهای ضعیف مثل سرکه سفید یا آبلیمو میتوانند اکسید فلز را در خود حل کنند. بنابراین کافیست قسمت زنگ زده را به سرکه آغشته کنید و پس از چند ساعت با یک برس ان را تمیز نمایید.
محلولهای ضدزنگ آماده
در بازار مواد شیمیایی مخصوصی وجود دارند که برای از بین بردن زنگزدگی تولید شده اند. استفاده از این محلولها به نسبت استفاد از سرکه، نتیجه بهتر و سریعتری دارد، اما فراموش نکنید که حتماً طبق دستور مصرف شود.
اشتباهات رایج در نگهداری فلز
- شستوشو و رها کردن بدون خشک کردن: بسیاری از افراد برای نظافت و تمیزی، اقدام به شستن وسایل فلزی میکنند اما پس از اتمام کار، آنها را خشک نمیکنند؛ فراموش نکنید که این سریعترین راه برای زنگزدگی فلز است.
- بیتوجهی به خراشها: وقتی رنگ یا پوشش فلز خط میافتد، آن نقطه مستعد زنگزدگی است. بنابراین باید سریعاً ترمیم شود.
- نگهداری طولانی در فضای باز: حتی فلزات مقاوم هم اگه مدت طولانی در بارون یا رطوبت بمانند، آسیب میبینند.
نکات طلایی برای نگهداری طولانیمدت
- همیشه سطح فلز رو تمیز نگه دارید. گرد و غبار میتواند رطوبت را نگه دارد و زمینه زنگزدگی را فراهم کند.
- هر چند وقت یکبار وضعیت وسیله را بررسی کنید. زنگزدگی در مراحل اول خیلی راحتتر برطرف میشود.
- برای وسایلی که ارزشمند و گران قیمت هستند، میتوانید کاور یا پوشش حرفهای تهیه کنید.
جمعبندی
زنگزدگی یک مشکل رایج اما قابلکنترل است. اگه چند نکته ساده و ابتدایی ره رعایت کنیم (مثل خشک نگه داشتن، استفاده از رنگ یا پوشش ضدزنگ، و مراقبت دورهای) میتوانیم عمر وسایل فلزی را چند برابر کنیم.
در نهایت، پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. به عبارت دیگر، بهتر است از همان روز اول مراقبت از وسایل را شروع کنیم تا بعدها مجبور نباشیم زمان و هزینه زیادی برای تعمیر یا تعویض آنها بپردازیم.
جهت اطلاع از سایر محصولات سایت با شماره زیر تماس بگیرید و یا در ایتا و واتس آپ پیام دهید.
